دژتاریخی قلعه رودخان در فومن

دژیا قلعه ی تاریخی و مستحکم قلعه رودخان در ۲۲ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن در روستایی به همین نام قرار داشته ومساحتی حدود۶/۲هکتار دارد.

این قلعه ی عظیم منحصر به فرد و شگفت انگیز ترین بنای نظامی ایران که در اصل دژشهرویک دژنظامی- دفاعی بوده،وضع ساختمانی آن به گونه ای است که از دژهای عجیب و کم نظیر ایران و حتی جهان به شمار می رود.دژتاریخی قلعه رودخان درباره قدمت و اینکه دژمزبوردرچه دوره ای وبه دست چه کسانی طراحی وساخته گردیده،آرای گوناگونی وجود داردو نظریه های متعددی نیز ابراز گردیده است. به اعتقاد برخی از محققان و پژوهشگران پایه ی اولیه ی این قلعه محتملا در اواخر دوره ساسانی بنا نهاده شده و در دوره های بعد مرمت و بازسازی شده است. به اعتقاد برخی از محققان این قلعه جزو قلاع اسماعیلیه بوده و گروهی هم آن را منسوب به سلجوقیان دانسته اند که براساس بررسی های جدید هیچ کدام از این ها نمی تواند درست بوده باشد. با این همه براساس نتایج آزمایش های سالیابی و مطالعات انجام شده که اخیرا صورت گرفته دژمزبور به احتمال بسیار قوی در فاصله ی بین سالهای ۶۰۰تا ۶۳۰ﻫ.ق در اوایل دوره حکومت خاندان حکومت گراسحاقیان که در آن روزگار بر مناطق فومنات حکومت می کرده اندبه خاطر دفاع در برابر مهاجمین و بیگانگان طراحی و ساخته شده و پس از آن در فواصل بین سالهای ۹۱۸تا ۹۲۱ﻫ.ق تجدید بناو بازسازی گردیده است.رودخان نام قلعه‌ای است متعلق به دوره سلجوقیه که بر فراز ارتفاعات جنگلی شهرستان فومن در روستای رودخان بنا شده و ۶/۲هکتار مساحت و ۶۵ برج و بارو و دیواری به طول ۱۵۰۰ متر دارد. رطوبت بیش از حد هوا باعث رویش گیاه در لابه‌لای دیوارهای قلعه و پوسیدگی آنها شده، اما با این حال در مقایسه با قلعه‌های دیگر، رودخان سالم مانده است. قلعه عظیم و شگفت‌انگیر رودخان در ۲۵ کیلومتری جنوب غربی فومن که در حوزه جغرافیایی این شهرستان قرار دارد در قله کوهی در دل جنگل آرمیده است. برای رسیدن به قلعه پس از عبور از شهر فومن، روستاهای گشت، کردمحله، گشت رودخان، سیاه کش، سیدآباد و قلعه رودخان در جاده ای که نیمی از آن آسفالت و نیمی دیگر خاکی است باید طی مسیر کرد و به روستای حیدرآلات که جاده‌ای اتومبیل رو به آن ختم می‌شود، رسید. این مسیر تا قلعه را باید با پای پیاده که حدود ۵ کیلومتر است طی کرد. زمان لازم برای طی کردن این مسیر با پای پیاده حدود یک ساعت و نیم است که مقداری از آن را از طریق پله‌های احداثی باید طی کرد. بر اساس تحقیقات انجام شده، این دژ عظیم که به قلعه روخان (رودخان) موسوم است، طى وقایع و رویدادهایى که پس از دوره ساسانى به وقوع پیوست، تخریب شد، اما در قرن ۵ و ۶ هجرى قمرى و در زمان حکومت سلجوقیان تجدید بنا شد و به همین جهت در شمار قلاع اسماعیلیه مشهور است. از روستای قلعه رودخان تا قلعه رودخان طبیعت بسیار زیبا و چشم اندازهای زیادی وجود دارد که توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. در مسیر صعود به قلعه درختانی با قدمت طولانی به سمت آسمان قد علم کرده و نور از لابه لای شاخه‌های این درختان به پایین می‌ریزد. ارتفاع قلعه بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا می‌باشد. در سمت راست قلعه، رودخانه‌‏ای به همین نام قرار دارد که از ارتفاعات، سرچشمه گرفته و آب آن از جنوب به شمال در جریان است. ارتفاع دیوارها متفاوت و از ۳ تا ۱۰ متر متغیر است و در ‏نقاط نفوذپذیر قلعه، دیوارها و باروها قطور و ارتفاع بیشتری دارند. انتخاب مکان مناسب، ‏بهره گیری از مصالح مقاوم، استفاده از شیوه های مختلف معماری و ایجاد اشکال ‏هندسی متنوع، عظمت خاصی به این مجموعه داده است. فرم کلی قلعه نامنظم است ‏و از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده است.‏ بخش غربی، شامل دروازه ورودی، چشمه، حوض، آب انبار و سردخانه، حمام، آب ریزگاه، شاه نشین ‏و تعدادی واحد مسکونی که به وسیله برج و باروهایی محصور شده اند. قلعه کلا دارای ‏دو ارگ و ۱۶ قراول خانه است. ارگ یا شاه قلعه در دو طبقه و از آجر ساخته شده؛ ‏قراول خانه‌ها به صورت دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد مسلط بر محیط اطراف ‏است. در ورودی یا دروازه قلعه، شمالی است و در دو طرف آن دو برج توپر بسیار عظیم ‏ساخته شده است که در گذشته بر بالای آن کتیبه‌ای نصب شده بود. مساحت بخش شرقی کمتر از ‏بخش غربی است. بناهای موجود در آن بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل دروازه ورودی ‏جداگانه با دو برج بزرگ، زندان، تعدادی واحد مسکونی و در اضطراری(دزد در) است. در ‏دیوار شمالی و جنوبی قلعه و در فواصل نامنظم، برج‌هایی است که بالای آنها اتاق‌های ۸ضلعی، از آجر ساخته شده (دیوارهای قلعه، ۶۵برج نگهبانی دارد) و در ‏دیوارها، منافذ و ترکش‌هایی برای دیده بانی و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی، تعبیه ‏شده است. از وجوه جالب توجه در معماری قلعه رودخان، کاربرد طاق‌های جناغی و انواع ‏مختلف آن و نیز طرح‌های آجرکاری و سنگ چینی است که نشان از دقت نظر سازندگان ‏آن دارد.

ارسال دیدگاه جدید
شما میتوانید نظر و پیشنهاد خود راجب سایت و مطلب را برای ما ارسال کنید.
دیدگاهی ارسال نشده است!